gratis artikelen

Theepotten en kopjes op de muren van het fort

17-08-2015
In Fort benoorden Spaarndam is geen licht. Het schijnsel van Ziegel Ziegelaars zaklamp vangt eerst enkele langpootspinnen, daarna duiken op een gewelfde muur enkele geschilderde gezichten op. Aan hun mutsen en uniformen zijn ze te herkennen als Kozakken. Ze zien er stoer uit. [..]
 

Romeins Heerlen ouder en groter dan gedacht

13-04-2015
De thermen in Heerlen zijn het best bewaarde stenen gebouw uit de Romeinse tijd in Nederland. ‘Maar we wisten er veel minder van dan gedacht,’ vertelt archeologe Karen Jeneson, conservator van het Thermenmuseum. ‘Het vroegere onderzoek blijkt nooit helemaal uitgewerkt te zijn.’ [..]
 

Een luxe boerderij aan de rand van het rijk

23-12-2014
De eenzame reiziger die begin tweede eeuw door de woeste Brabantse Kempen reed, kwam zo nu en dan kleine nederzettingen tegen met drie, vier houten boerderijen. Des te groter de verrassing als in deze uithoek van het Romeinse rijk een grote witgepleisterde stenen boerderij met rode dakpannen opdook.
[..]
 

nieuwste artikelen

geschiedenis

Rex was niet het eerste slachtoffer van de Muur

05-07-2017 Retraction Watch is een blog dat bericht over terugtrekkingen van wetenschappelijke artikelen. Het aantal terugegetrokken artikelen van archeologen, historici, oudheidkundigen en classici is gering. Toch zijn enkele opmerkelijke gevallen te melden. [...]

De Tiszaeszlar-zaak is nog niet voorbij

14-06-2017 In 1883 stonden in het Hongaarse dorp Tiszaeszlar vijftien joden terecht vanwege een vermeende rituele moord op een christelijk meisje. De zaak is onderwerp van een installatie van kunstenares Hajnal Németh. [...]

Niet vergeten en een naam gekregen

03-05-2017 Achteraan op de Nieuwe Oosterbegraafplaats in Amsterdam staat een grafsteen met het opschrift ‘An airman of the 1939-1945 War, 20th May 1941, Polish forces, known unto God’. Een opgraving van een bommenwerper vorig jaar in het IJsselmeer heeft hem alsnog een naam gegeven. [...]

Bericht uit Jeruzalem

12-04-2017 Jeruzalem is een vredige en mooi gelegen plaats. Enkele faits divers over het dorp in het noordoosten van Slovenië dat zijn naam te danken heeft aan Duitse kruisridders. [...]

Conquista op twee manieren verteld

29-03-2017 In Trujillo hebben het gemeentebestuur en de Junta van Extremadura een nieuw cultureel centrum geopend dat aan de ‘veroveraars’ is gewijd. Opvallend: de geschiedenis van de conquistadores wordt er heel anders gepresenteerd dan in het oude museum in het voormalige woonhuis van Pizarro. Maar niet beter. [...]

'Zoek het 5de zwijn'

17-02-2017 Uit het familiearchief kwam een papiertje uit de Tweede Wereldoorlog met de afbeelding van vier varkens, en de tekst ‘zoek het 5de zwijn’. [...]

Lukrake geschiedenissen op en rond de Falklands

03-02-2017 Pinguïns, Zimbabwe, het Panama Kanaal, de maan en een opgezet varken. Ze houden allemaal op en of andere manier verband met de Talkland Islands/Islas Malvinas, blijkt uit een tentoonstelling en een atlas van kunstenares Jasmijn Visser. [...]

Sport na WOI en II tegen morele verleidingen

13-01-2017 Het zijn vrijwel vergeten grootschalige wedstrijden: de Intergeallieerde Spelen, die kort na de Eerste en Tweede Wereldoorlog zijn gehouden. In 1919 in Parijs en in 1946 en 1947 in Berlijn. Zeker de Spelen in Parijs hebben verschillende doelen gediend. [...]

Bachstitz en de gem

19-12-2016 Een Romeinse gem, die onlangs is geveild, en Kurt Walter Bachstitz, een joodse kunsthandelaar, vertellen een bijzondere geschiedenis. [...]

Rotterdam is een olielandschap

16-11-2016 De bescheiden tentoonstelling Oliedam in Museum Rotterdam laat zien hoe aardolie de afgelopen honderdvierenvijftig jaar het beeld van de stad op allerlei manieren heeft bepaald. [...]

Kazerne aan de grens

05-10-2016 Bij Livek, aan de grens met Italië, was tot juni 1991 een kazerne van het Joegoslavische volksleger. Er waren ongeveer 25 man gelegerd. De commandant, Sloveen van geboorte, gaf de kazerne tijdens de Tiendaagse Oorlog aan de Sloveense binnenlandse troepen. Hij is niet meer terug geweest. In zijn plaats ben ik gaan kijken hoe de kazerne er na 25 jaar bij staat. [...]

Jeugdherinnering uit de Jordaan

28-09-2016 Jeugdherinnering uit de Jordaan: als meisje, geboren in 1929 in de Jordaan, stond vast dat haar jeugd niet zou worden besteed aan zelfontplooiing of ontwikkeling van talenten. [...]

Ravensbrück, KZ met een uitzicht

14-09-2016 In Ravensbrück ga ik op zoek naar sporen van Mara, een nu 90-jarige bewoonster uit Kobarid. Het kamp blijkt een mooi uitzicht te hebben. [...]

De VOC kon in India best diplomatiek zijn

27-08-2016 Om de handel in India veilig te stellen maakte de VOC graag afspraken met de Groot-Mogols, de vorsten van het Indiase subcontinent. Dat gebeurde met een ambassade, een diplomatiek gezelschap afgeladen met geschenken, dat naar het hof van de vorst trok. Indoloog en diplomaat Hans van Santen heeft twee van die reizen beschreven in een mooi boek. [...]

Wij willen wandteksten!

25-07-2016 De tentoonstelling over Catharina de Grote in de Hermitage Amsterdam biedt interessante objecten. Maar goed is hij niet. Wandteksten ontbreken ten faveure van de audiotour en inhoudelijk is de tentoonstelling een vals sprookje. [...]

De eenbenige fietser als held

28-06-2016 Honderd jaar geleden sneuvelde Enrico Toti, de eenbenige fietser. Hij wordt in Italië beschouwd als held die in WO1 is gevalllen. Of zit het toch anders?
[...]

Een Partizanenhospitaal in een kloof

25-05-2016 Het Partizanenhospitaal Franja in Slovenië ligt verborgen in een kloof en is tijdens de oorlog nooit ontdekt. Nu is het een museum met het Europees Erfgoed Label. Vooral de heroïek en de opofferingsgezindheid van de Partizanen worden belicht. [...]

Linnaeusparkweg 25 en de liquidatie

04-05-2016 Op 4 mei vertelde Ad van Liempt op Linnaeusparkweg 25 in Amsterdam over de liquidatie die daar in 1944 had plaatsgevonden. Een plek van herinnering in het kader van Open Joodse Huizen en Huizen van Verzet. [...]

Recht in de ogen van vrouw en dochter

06-04-2016 Foto’s en brieven in een doos geven de wederwaardigheden weer van verbindingsman Wilhelm Leder tijdens de Tweede Wereldoorlog. Er zitten ook twee IJzeren Kruizen bij. Dan weet ik het wel, is de eerste gedachte die opkomt. Maar de geschiedenis van ‘Willi’ Leder blijkt verrassender dan gedacht. [...]

Duits monument op Franse begraafplaats gered

05-02-2016 Wie moet er zorgen voor een bouwkundig interessant, maar voormalig Duits monument op de begraafplaats van de Franse stad Sedan? Dat was jarenlang de vraag. Terwijl verschillende partijen naar elkaar wezen, brokkelde het monument af. Sloop dreigde, maar nu is het gered.
[...]

De treinkaper en zijn jack

21-01-2016 Toen Max Papilaya maandag 23 mei 1977 zijn zwarte leren jack aantrok, had hij geen idee dat hij achttien dagen later zou sterven en dat zijn jack een erfgoedstuk zou worden. Wel wist hij dat die dag de leider zou zijn van een treinkaping bij De Punt. [...]

Symbolenoorlog op en om de Falklands

24-12-2015 Dit artikel is simpelweg een gevolg van mijn ontmoeting met Tony Pollard deze zomer en de verschijning van een artikel van hem. Over hoe de Falklands een landschap van herinneringen zijn geworden en hoe er na de gewapende strijd een symbolenoorlog is uitgebroken. [...]

Bij de grens van Gorizia en Nova Gorica wringt het

19-11-2015 In het grensgebied rond Nova Gorica en Gorizia heeft de Grote Geschiedenis halt gehouden. Het wringt en botst er nog altijd, wordt duidelijk tijdens een rondtocht. [...]

De laatste gang

29-10-2015 De Joegoslavische Partizanen voerden bij Gorizia aan het einde van de oorlog een zuivering door. Duizend tot vijftienhonderd ‘andersdenkenden’ gooiden ze in de foibe, in tientallen meters diepe ravijnen in het Karst-gebied in de buurt. De herdenking van deze gebeurtenissen is in Slovenië nog steeds een gevoelig onderwerp. [...]

Verleden en toekomst van een palimpsest

14-09-2015 Wat te doen met de Zeppelintribune in Nürnberg, die langzaam vergaat. Voor behoud zijn miljoenen nodig. Historicus Neil Gregor zette de zaak tijdens een lezing in een breder perspectief.
[...]

Soldaat van Waterloo

25-08-2015 Drie jaar geleden werd bij Waterloo een skelet van een gesneuvelde soldaat gevonden. Het is nu onderwerp van een historische discussie. Was het ene Friedrich Brandt? Of is hij een naamloos symbool voor alle gesneuvelden in de slag? [...]

Theepotten en kopjes op de muren van het fort

17-08-2015 In Fort benoorden Spaarndam bleken onder dikke lagen kalk afbeeldingen en opschriften schuil te gaan. Ze tonen de biografie van het fort en geven een beeld van het dagelijks leven dat je niet terugvindt in documenten. [...]

Oproep tot jihad in Duits krijgsgevangenkamp

22-07-2015 Archeologen zijn op zoek naar de resten van de moskee van het Halbmondlager. Hier probeerden de Duitsers tijdens WOI moslimkrijgsgevangenen zo ver te krijgen om zich aan te sluiten bij de jihad tegen Frankrijk en Groot-Brittannië. [...]

Een ingenieur vertelt over de Obersalzberg

28-06-2015 Max Hartmann was tien jaar als ingenieur betrokken bij de bouw van het nazi-centrum op de Obersalzberg. Zijn getuigenis uit 1989 geeft een beeld van het leven toen. Mijn verslag geeft een beeld van nu. [...]

Geschiedenis heeft een gezicht

05-06-2015 71 Jaar na dato IS ook een geschikt moment om geschiedenis een gezicht te geven.Robert M. Murphy staat te boek als de parachutist die tijdens D-Day als eerste op Franse bodem landde.
[...]

Een onontkoombare afkomst

07-05-2015 Wanneer ben je joods? Of: Wie bepaalt wie je bent? Vragen die opkomen bij het proefschrift De onontkoombare afkomst van Eli d’Oliveira, waarop historicus Jaap Cohen woensdag 27 mei promoveert. Het proefschrift is een familiegeschiedenis en behandelt twaalf generaties van de van oorsprong Sefardische familie Jessurun d’Oliveira. [...]

Studiefinanciering al 200 jaar politiek gebruikt

17-04-2015 In 1815 kreeg het Koninkrijk der Nederlanden zijn eerste studiefinanciering. Recent promotieonderzoek maakt duidelijk dat de afgelopen tweehonderd jaar vergroting van de toegankelijkheid van wetenschappelijk onderwijs zelden het idee achter studiefinanciering is geweest. [...]

Ook verzet moest er goed uitzien

11-04-2015 De tentoonstelling GOED FOUT. Grafische vormgeving in Nederland 1940-1945 bij de Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam laat zien dat zowel aan de ‘goede’ als aan de ‘foute’ kant kort vóór en in de oorlog goede ontwerpers aan het werk waren. [...]

Museumprijs is wervingsprijs

16-03-2015 Het is weer zo ver, het Prins Bernard Cultuurfonds gaat de Museumprijs 2015 uitreiken. Deze keer komen de historische streek- en stadsmusea in aanmerking voor de jaarlijkse prijs. De prijs draait niet om kwaliteit maar stemmen werven.
[...]

Geschiedenis Brits missiewerk in objecten

26-02-2015 Trophies, Relics and Curios? Missionary Heritage from Africa and the Pacific laat aan de hand van enkele objecten de geschiedenis van het Britse missiewerk zien. Die objecten maken ook duidelijk dat de relaties tussen blanken en lokale bevolking gecompliceerder waren dan je zou verwachten. [...]

Communistische geschiedenislessen in steen

12-01-2015 In en om het Sloveense dorp Kobarid zijn veel monumenten uit de communistische tijd die de bevolking er aan moesten herinneren dat vele partizanenkameraden hun leven hadden gegeven in de strijd tegen het fascisme en de Nazi’s. [...]

Joods tempo doeloe

29-12-2014 De tentoonstelling Selemat Sjabat (vredige sjabbat) in het Joods Historisch Museum in Amsterdam geeft een mooi beeld van het joodse leven in Nederlands-Indië en Indonesië. [...]

Ooggetuigenverslag uit Berbice

27-11-2014 Amerikaansche voyagien van Adriaan van Berkel uit 1695 is een van de vroegste geschreven bronnen over de Nederlandse kolonie Berbice, die nu Guiana heet. Een groot deel bijkt overgeschreven uit oudere bronnen.
[...]

Twee vervlochten levens uit 18e-eeuws Suriname

30-10-2014 Voor het verhaal over de relatie in achttiende-eeuws Suriname tussen de joodse publicist David Nassy en zijn negerslaaf Mattheus moet je bij de 86-jarige Canadese historica Natalie Zemon Davis zijn. [...]

Eerste ontmoeting na honderd jaar

06-08-2014 Bij de honderdjarige herdenking van het Drama van Joncherey hebben families van de eerste gevallenen van WOI elkaar voor het eerst ontmoet. [...]

Joods verleden Erfurt meer dan alleen een schat

31-07-2014 Een gesprek met Maria Stürzebecher over de joodse schat van Erfurt en het joodse leven in de middeleeuwen. [...]

Een Duitse nalatenschap uit WOI in Nederland

04-07-2014 In de nalatenschap van Freiherr von Mengden zitten opvallende spullen uit de Eerste Wereldoorlog. een anonieme Nederlander heeft zich er over ontfermd. [...]

Een korte geschiedenis van een herdenking

06-06-2014 De herdenking van D-Day is uitgegroeid tot een internationaal politiek circus. Dat is niet altijd zo geweest. Een korte geschiedenis van herdenken. [...]

Foute associatie

16-05-2014 Borden voor een proefgebied ongebruikte fietsen in Amsterdam roepen foute associaties op. Maar doen de gedachten ook uitgaan naar en bijzonder kunstproject in het Bayerisches Viertel in Berlijn. [...]

Proloog van De eerstgevallenen

10-04-2014 Ik ben opgegroeid met verhalen van mijn vader over zíjn Eerste Wereldoorlog. Die oorlog begon toen hij bijna drie jaar oud was en in het Belgische Bilzen woonde. Zijn Nederlandse vader en moeder, mijn bonpa en bonma, stonden op het punt de Belgische nationaliteit aan te vragen, toen het Duitse leger België binnenmarcheerde. [...]

Achtergronden bij TAoK

24-03-2014 The Act of Killing, de documentaire van Joshua Oppenheimer, gaat over enkele vroegere leden van Indonesische doodseskaders, die in 1965 en 1966 naar schatting een miljoen communisten hebben vermoord. Over de gebeurtenis die tot de massamoord heeft geleid bestaan verschillende versies.
[...]

De kracht van het verhaal achter objecten

18-02-2014 Ad van Liempt vertelt over de totstandkoming van de tentoonstelling De Tweede Wereldoorlog in 100 voorwerpen. De tentoonstelling toont de kracht van het verhaal achter objecten. [...]

De Opstand was ook een strijd om de herinnering

02-02-2014 Tijdens de Tachtigjarige Oorlog was er aan beide zijden een rijke herinneringscultuur. Een onderzoeksgroep van de Universiteit Leiden heeft die cultuur onderzocht. Als afsluiting van het project is er een tentoonstelling in de Universiteitsbibliotheek Leiden. [...]

In GB gaat WOI nog even door

21-01-2014 In Groot-Brittannië is de Eerste Wereldoorlog nog niet voorbij. Hij wordt echter nu onderling uitgevochten. Strijdpunt is hoe zinvol de oorlog wel of niet is geweest. Politici en historici zijn bij de discussie betrokken.
[...]

Van Giffen aan de wieg van de DPV

31-12-2013 Dit jaar vierde de Drentse Prehistorische Vereniging (DPV) haar honderdjarig bestaan. Albert Egges van Giffen, niet alleen de aartsvader maar ook dé ritselaar en intrigant van de moderne Nederlandse archeologie, stond aan de wieg ervan. Dat blijkt uit een artikel in de DPV-jubileumbundel Proefsleuven. [...]
abonnee worden?

Benieuwd naar alle artikelen van Toebosch’ Eigen Tijdschrift? Neem een abonnement voor 20 euro per jaar.

Voor bedrijven en instellingen geldt een aparte regeling, zie Informatie. Een abonnement cadeau geven kan ook door een bericht te sturen.


Friso Keuris


Theo Toebosch
(1963) is journalist en schrijver. Hij schrijft onder andere voor NRC Handelsblad, Elsevier, Museumtijdschrift en Archeologie Magazine. Hij publiceerde tot nu toe vier boeken: Grondwerk (SUN, 2003), Uitverkoren Zondebokken (De Bezige Bij, 2010), De Nieuwezijds Kolk en de Nieuwendijk in dertiende-eeuws Amsterdam (Lubberhuizen, 2011), en in 2014 De eerstgevallenen (De Bezige Bij), over de twee eerste gevallenen van de Eerste Wereldoorlog, over hoe er politiek en maatschappelijk met hun nagedachtenis is omgegaan en wat het oplevert om als eerste in een oorlog te sneuvelen.


Contact
naam*
e-mail* telefoonnummer
uw vraag, verzoek, goede raad, tip en/of algemeen commentaar  
aanmelden jaarabonnement TET
voornaam* tussenvoegsel achternaam*
adres*
postcode* woonplaats*
 
e-mail*  
 
telefoonnummer  
Niet alle gegevens zijn juist ingevoerd
Gebruikersnaam
wachtwoord
Blijf ingelogd
Nog geen inlogcode? Neem dan een abonnement en krijg meteen
toegang tot alle artikelen.
geef hieronder uw e-mailadres op om een nieuw wachtwoord te ontvangen
e-mailadres
U heeft nog het automatisch gegenereerde wachtwoord. Pas hieronder uw wachtwoord aan
gewenste wachtwoord
bevestig gekozen wachtwoord