gratis artikelen

Theepotten en kopjes op de muren van het fort

17-08-2015
In Fort benoorden Spaarndam is geen licht. Het schijnsel van Ziegel Ziegelaars zaklamp vangt eerst enkele langpootspinnen, daarna duiken op een gewelfde muur enkele geschilderde gezichten op. Aan hun mutsen en uniformen zijn ze te herkennen als Kozakken. Ze zien er stoer uit. [..]
 

Romeins Heerlen ouder en groter dan gedacht

13-04-2015
De thermen in Heerlen zijn het best bewaarde stenen gebouw uit de Romeinse tijd in Nederland. ‘Maar we wisten er veel minder van dan gedacht,’ vertelt archeologe Karen Jeneson, conservator van het Thermenmuseum. ‘Het vroegere onderzoek blijkt nooit helemaal uitgewerkt te zijn.’ [..]
 

Een luxe boerderij aan de rand van het rijk

23-12-2014
De eenzame reiziger die begin tweede eeuw door de woeste Brabantse Kempen reed, kwam zo nu en dan kleine nederzettingen tegen met drie, vier houten boerderijen. Des te groter de verrassing als in deze uithoek van het Romeinse rijk een grote witgepleisterde stenen boerderij met rode dakpannen opdook.
[..]
 

nieuwste artikelen

home

Een kijkje in the cribs van Plinius

26-07-2017 Een inkijkje in het buitenleven van de Romeinse elite. Dat biedt classicus Vincent Hunink in zijn vertaling van enkele brieven van Plinius. Mijn landhuizen Brieven over Romeinse villa’s zegt ook iets over Plinius zelf. [...]

Op jacht naar de schat

19-07-2017 Onlangs kwam à raison van 28 miljoen euro een voorlopig einde aan een verhaal met als ingrediënten moord, fraude, omkoping, rechtszaken en Britse adel. Inzet van alles waren veertien zware schalen en ander zilverwerk uit de Late Oudheid die bekend staan als de Sevsoschat. [...]

Op tijd op de politieke agenda?

12-07-2017 In Lelystad was een bijeenkomst die het begin moet zijn om maritieme archeologie op de landelijke politieke agenda te krijgen. De vraag is of het initiatief voor de komende kabinetsperiode niet te laat komt. [...]

Rex was niet het eerste slachtoffer van de Muur

05-07-2017 Retraction Watch is een blog dat bericht over terugtrekkingen van wetenschappelijke artikelen. Het aantal terugegetrokken artikelen van archeologen, historici, oudheidkundigen en classici is gering. Toch zijn enkele opmerkelijke gevallen te melden. [...]

Begin van een overzicht

28-06-2017

Historische schepen spoelen weg zonder onderzocht te zijn. Zolang niet bekend is hoeveel en wat voor schepen op de bodem liggen, kunnen er geen goede afwegingen gemaakt worden over behoud en onderzoek. Seger van den Brenk probeert daarin duidelijkheid te brengen.

[...]

Schijnheilige goede sier

21-06-2017 Het Getty maakt goede sier met de teruggave van een Zeus-beeldje. Wordt het niet eens tijd dat het museum deze poppenkast achterwege laat en zich veel duidelijker over alle illegaal opgegraven oudheden in zijn collectie uitspreekt? [...]

De Tiszaeszlar-zaak is nog niet voorbij

14-06-2017 In 1883 stonden in het Hongaarse dorp Tiszaeszlar vijftien joden terecht vanwege een vermeende rituele moord op een christelijk meisje. De zaak is onderwerp van een installatie van kunstenares Hajnal Németh. [...]

Koloniaal erfgoed in betrouwbare handen

07-06-2017 Tijdens de boekpresentatie van het proefschrift van Jos van Beurden spraken zeven museumdirecteuren over de teruggave van geroofde koloniale culturele voorwerpen. Het ziet er naar uit dat Benin bronzen voor het eerst sinds hun roof weer in Afrika te zien zullen zijn. [...]

Een Romeins huis met meerdere lagen

31-05-2017 Casa Romana is een mooi vormgegeven meerlagige tentoonstelling over het Romeinse huis in het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden. [...]

Metaaldetectie in cijfers

24-05-2017 Een Britse archeoloog heeft met gebruik van openbare bronnen op internet geprobeerd harde cijfers te verzamelen over metaaldetectie. Die wijzen er op dat er vooral in Engeland een probleem is. Maar in Nederland en België is er ook iets om over na te denken. [...]

Tiramani en het Texelse textiel

17-05-2017 Het Palmhoutwrak bij Texel geeft steeds meer zijn geheimen prijs. Aan boord waren niet alleen westerse kleren, maar ook oosterse. En volgens onderzoekster Jenny Tiramani was er ook nog een speciale 'silver dress'.  [...]

Eduard Glaser en de hoofden van Saba

10-05-2017 Wie was Eduard Glaser, 'pionier' in het onderzoek van Zuid-Arabië in de Oudheid, met name het schrift. En wat betekenen de albasten hoofden met geometrische trekken in het Kunsthistorisches Museum in Wenen?  [...]

Niet vergeten en een naam gekregen

03-05-2017 Achteraan op de Nieuwe Oosterbegraafplaats in Amsterdam staat een grafsteen met het opschrift ‘An airman of the 1939-1945 War, 20th May 1941, Polish forces, known unto God’. Een opgraving van een bommenwerper vorig jaar in het IJsselmeer heeft hem alsnog een naam gegeven. [...]

Twee ontgiftigde Romeinse portretten retour

26-04-2017 Twee uit de kunsthandel afkomstige Romeinse portretten, de een van keizer Tiberius en de ander van zijn zoon Drusus Minor, zijn het voorbeeld van hoe slecht of te weinig onderzoek doen naar een verzamelgeschiedenis de wetenschappelijke literatuur kan vergiftigen. [...]

Hoe een Franse koning Sloveens erfgoed werd

19-04-2017 Alle koningen van Frankrijk zijn begraven in Franse bodem, op één na. Karel X (1757-1836) ligt in een crypte in Nova Gorica. Een groep Franse royalisten willen hem terug in Frankrijk, maar de Slovenen beschouwen hem na 180 jaar als hun erfgoed.  [...]

Bericht uit Jeruzalem

12-04-2017 Jeruzalem is een vredige en mooi gelegen plaats. Enkele faits divers over het dorp in het noordoosten van Slovenië dat zijn naam te danken heeft aan Duitse kruisridders. [...]

Ruimte voor een koningin op een kleitablet

05-04-2017 Jorrit Kelder en Marco Poelwijk komen met een nieuwe interpretatie van het Myceense tablet Ta 711. Ze voeren voor het eerst een koningin op in de Myceense teksten. [...]

Conquista op twee manieren verteld

29-03-2017 In Trujillo hebben het gemeentebestuur en de Junta van Extremadura een nieuw cultureel centrum geopend dat aan de ‘veroveraars’ is gewijd. Opvallend: de geschiedenis van de conquistadores wordt er heel anders gepresenteerd dan in het oude museum in het voormalige woonhuis van Pizarro. Maar niet beter. [...]

Het verhaal van drie grotten

22-03-2017 Graeme Barker, hoogleraar aan Cambridge University, hield de negenendertigste Kroon-voordracht. Hij sprak over het paleolithisch onderzoek in de jaren vijftig van drie grotten in Libië, Irak en Indonesië. Zelf heeft hij er later ook onderzoek gedaan, op zoek naar waarom de moderne mens succesvol is geweest in de kolonisatie van nieuwe omgevingen. [...]

Hoe een Cypriotisch hoofd op de Tefaf kwam

15-03-2017 Op de TEFAF zijn weer veel oudheden zonder duidelijke verzamelgeschiedenis. Maar bij kunsthandel Cahn staat een Cypriotisch beeld met een interessant verleden. Opgegraven door een Italiaans-Amerikaanse consul met een militair verleden. Achter de verweving door Cahn zit ook een verhaal. [...]

Selectieve aandacht voor geschiedenis en herkomst

08-03-2017 Het Museo Arqueológico Nacional (MAN) in Madrid besteedt aandacht aan de geschiedenis van het museum en de collectie. Ook houdt iemand zich speciaal bezig met herkomstgeschiedenissen. Reden voor een bezoek. Want wat doet het museum met de dubieuze collectie Griekse vazen die in 1999 is aangekocht van de ondernemer en verzamelaar Varéz Fisa? [...]

Toen was historische archeologie nog ongewoon

01-03-2017 Ivor Noël Hume, 4 februari 2017 op 89-jarige leeftijd overleden, wordt, hoewel Engelsman van geboorte, beschouwd als de grondlegger van de Amerikaanse historische archeologie. Ranjith Jayasena van de archeologische dienst van Amsterdam zocht hem de afgelopen drie jaar rond Kerst en Oud en Nieuw op in zijn huis in Virginia. [...]

Afwegingen bij een aankoop

22-02-2017 Trots presenteerde het Allard Pierson Museum een nieuw Egyptisch vrouwenbeeldje dat bijna nergens anders bekend is. Maar het beeld komt uit een privéverzameling en is gekocht bij een kunsthandel. Die combinatie is gevaarlijk. Dat beseffen ze ook bij het museum. [...]

'Zoek het 5de zwijn'

17-02-2017 Uit het familiearchief kwam een papiertje uit de Tweede Wereldoorlog met de afbeelding van vier varkens, en de tekst ‘zoek het 5de zwijn’. [...]

De Amerikaanse oudhedencollecties great again?

10-02-2017 Commentaar op voorstel van voormalig museumdirecteur Gary Vikan voor omgang met illegaal opgegraven oudheden in museumcollecties en het pleidooi voor transparantie van Victoria Reed van Museum of Fine Arts. [...]

Lukrake geschiedenissen op en rond de Falklands

03-02-2017 Pinguïns, Zimbabwe, het Panama Kanaal, de maan en een opgezet varken. Ze houden allemaal op en of andere manier verband met de Talkland Islands/Islas Malvinas, blijkt uit een tentoonstelling en een atlas van kunstenares Jasmijn Visser. [...]

Molshopen aan het Zwin

27-01-2017 Onderzoekers van de UGent zijn sinds 2011 met alle mogelijke onderzoeksmethoden op zoek naar het verdwenen verleden van het Zwin, de vroegere zeeverbinding van Brugge. Zelfs molshopenarcheologie wordt ingezet in wat het Zwindebat is gaan heten. [...]

'Test, test, test' op het Forum Romanum

20-01-2017 Een onderzoeksteam van de Humboldt Universität in Berlijn, dat bezig is met een digitaal 3D-model van het Forum Romanum, heeft onderzocht in hoeverre een spreker op de Rostra, het openbare spreekgestoelte, zonder moderne hulpmiddelen als microfoons goed was te verstaan.
[...]

Sport na WOI en II tegen morele verleidingen

13-01-2017 Het zijn vrijwel vergeten grootschalige wedstrijden: de Intergeallieerde Spelen, die kort na de Eerste en Tweede Wereldoorlog zijn gehouden. In 1919 in Parijs en in 1946 en 1947 in Berlijn. Zeker de Spelen in Parijs hebben verschillende doelen gediend. [...]

APM verhult nog steeds verzamelgeschiedenis

06-01-2017

Blijheid, teleurstelling en een beetje boosheid. Dat zijn de gevoelens die opkomen na een bezoek aan het Allard Pierson Museum in Amsterdam. Daar is niet alleen de nieuwe Romeinse afdeling officieel geopend, maar ook het Verzamelaarskabinet. Over beide zijn positieve en negatieve oordelen te vellen.


[...]

Dit is geen eindejaarslijstje

30-12-2016 Geen lijstje, wel commentaar op het lijstje van Archaeology, vervolgonderzoek naar de japon van Texel, de opgraving van het kerkhof van de St. Plechelmuskerk in Oldenzaal en de Tijdtrap in Rotterdam. [...]

Romeinenspecialisten onder elkaar

23-12-2016 Verslag van het 22e Romeinensymposium aan de Vrije Universiteit. Deze keer ging het onder andere over een nieuwe typologie van twintigduizend fibulae en de herkomst van het gesteente van de Nehalennia-altaren. [...]

Bachstitz en de gem

19-12-2016 Een Romeinse gem, die onlangs is geveild, en Kurt Walter Bachstitz, een joodse kunsthandelaar, vertellen een bijzondere geschiedenis. [...]

Laocoön met een kleurtje

12-12-2016 Aan de Humboldt Universität Berlin hebben onderzoekers een nieuwe reconstructie van de Laocoöngroep gemaakt. Daarvoor hebben ze niets hoeven veranderen aan het origineel in het Vaticaans Museum. De nieuwe reconstructie die van Laocoön meer een pijnlijdend offer dan een lijdzame held maakt is virtueel. [...]

Van ketters bewijsstuk tot erfgoed

05-12-2016 Het begon als een handgeschreven kopie van een filosofisch werk, daarna werd het een bewijsstuk in handen van de rooms-katholieke Inquisitie en nu is het een erfgoedstuk dat speciaal wordt tentoongesteld. Het (tot nu toe) enige bewaard gebleven handschrift van Spinoza’s Ethica is even uitgeleend door het Vaticaans Museum en nu te zien in het Joods Historisch Museum in Amsterdam. [...]

Esthetisch en wetenschappelijk verantwoord

28-11-2016 Het Rijksmuseum van Oudheden (RMO) in Leiden heeft de afgelopen jaren een voor een de vaste afdelingen vernieuwd. De esthetisch en wetenschappelijk verantwoord ingerichte nieuwe Egypte-afdeling is de laatste in de rij.
[...]

Projectfinanciering via Jersey

21-11-2016 Black Sea MAP, een groot onderzoeksproject naar de zeespiegelstijging in de Zwarte Zee na de laatste IJstijd, levert ook bijzondere archeologische vondsten op. Er zijn al 44 historische scheepswrakken in uitstekende staat gevonden. Opvallend: de financiering van het project loopt via Jersey. [...]

Rotterdam is een olielandschap

16-11-2016 De bescheiden tentoonstelling Oliedam in Museum Rotterdam laat zien hoe aardolie de afgelopen honderdvierenvijftig jaar het beeld van de stad op allerlei manieren heeft bepaald. [...]

Archeologie voor en door het volk?

09-11-2016 Kort commentaar op community archaeology. Onderwerp van de Reuvenslezing tijdens het recente nationale archeologencongres. [...]

Werk in uitvoering met publiek

02-11-2016 Meestal wordt een tentoonstelling ingericht achter gesloten deuren. Het Amsterdamse Allard Pierson Museum doet het anders. Het vraagt nadrukkelijk het publiek om raad en commentaar bij de nieuwe inrichting van de afdeling over het Romeinse Rijk.
[...]

Praten over Palmyra - in Amsterdam

26-10-2016 Een jaar na Palmyra – zo heette de bijeenkomst vorige week in het Allard Pierson Museum in Amsterdam. Enkele deskundigen, onder wie drie Syriërs, lieten hun licht schijnen op het verwoeste erfgoed in de Syrische stad en wat er eventueel mee moet gebeuren. Heeft zo’n bijeenkomst zin? [...]

Tussenstop (Romeins) Mainz

19-10-2016 Mainz was maar een tussenstop. Op het programma stonden alleen een bezoek aan een Nederlandse archeoloog in Duitse dienst en aan het Römisch-Germanisches Zentralmuseum (RGZM). De archeoloog bleek afwezig en de tentoonstelling was anders dan verwacht.
[...]

Jeugdherinnering uit de Jordaan

28-09-2016 Jeugdherinnering uit de Jordaan: als meisje, geboren in 1929 in de Jordaan, stond vast dat haar jeugd niet zou worden besteed aan zelfontplooiing of ontwikkeling van talenten. [...]

Kazerne aan de grens

05-10-2016 Bij Livek, aan de grens met Italië, was tot juni 1991 een kazerne van het Joegoslavische volksleger. Er waren ongeveer 25 man gelegerd. De commandant, Sloveen van geboorte, gaf de kazerne tijdens de Tiendaagse Oorlog aan de Sloveense binnenlandse troepen. Hij is niet meer terug geweest. In zijn plaats ben ik gaan kijken hoe de kazerne er na 25 jaar bij staat. [...]

Naar de vindplaats van de speren

28-09-2016 Aan weerszijden van de grens tussen de deelstaten Niedersaksen en Sachsen-Anhalt zijn twee bezienswaardigheden die een omweg waard zijn. In Niedersaksen gaat het om de bruinkoolmijn waar de 300.000 jaar oude speren van Schöningen zijn gevonden en het museum dat ervoor is gebouwd, en aan de andere kant van de Schöninger Aue ligt het dorpje Hötensleben met zijn Grenzdenkmal. [...]

Oosters tapijtje uit het Texelse wrak met de japon

21-09-2016 Het zeventiende-eeuwse wrak bij Texel met de japon bevatte nog veel meer bijzondere voorwerpen. Over een daarvan is nu meer bekend: een kostbaar Oosters tapijt. [...]

Ravensbrück, KZ met een uitzicht

14-09-2016 In Ravensbrück ga ik op zoek naar sporen van Mara, een nu 90-jarige bewoonster uit Kobarid. Het kamp blijkt een mooi uitzicht te hebben. [...]

Lied op lei

07-09-2016 In 1984 en 1985 zijn bij Lopikerkapel bij een Laatmiddeleeuwse hofstede fragmenten leisteen gevonden met inscripties. Een bevatte de tekst en de muzieknotatie van een liedje. De leistenen zijn sinds kort in het bezit van het RMO in Leiden. [...]

Geopolitiek bedrijven met Byzantijnse Studies

31-08-2016 Het 23e International Congress of Byzantine Studies in Belgrado werd geopend door de Servische president Tomislav Nikolic. Hij nam de gelegenheid te baat om nog eens goed duidelijk te maken dat de middeleeuwse kerken in Kosovo op de Werelderfgoedlijst Servisch erfgoed zijn en bedreigd worden. [...]

De VOC kon in India best diplomatiek zijn

27-08-2016 Om de handel in India veilig te stellen maakte de VOC graag afspraken met de Groot-Mogols, de vorsten van het Indiase subcontinent. Dat gebeurde met een ambassade, een diplomatiek gezelschap afgeladen met geschenken, dat naar het hof van de vorst trok. Indoloog en diplomaat Hans van Santen heeft twee van die reizen beschreven in een mooi boek. [...]
abonnee worden?

Benieuwd naar alle artikelen van Toebosch’ Eigen Tijdschrift? Neem een abonnement voor 20 euro per jaar.

Voor bedrijven en instellingen geldt een aparte regeling, zie Informatie. Een abonnement cadeau geven kan ook door een bericht te sturen.


Friso Keuris


Theo Toebosch
(1963) is journalist en schrijver. Hij schrijft onder andere voor NRC Handelsblad, Elsevier, Museumtijdschrift en Archeologie Magazine. Hij publiceerde tot nu toe vier boeken: Grondwerk (SUN, 2003), Uitverkoren Zondebokken (De Bezige Bij, 2010), De Nieuwezijds Kolk en de Nieuwendijk in dertiende-eeuws Amsterdam (Lubberhuizen, 2011), en in 2014 De eerstgevallenen (De Bezige Bij), over de twee eerste gevallenen van de Eerste Wereldoorlog, over hoe er politiek en maatschappelijk met hun nagedachtenis is omgegaan en wat het oplevert om als eerste in een oorlog te sneuvelen.


Contact
naam*
e-mail* telefoonnummer
uw vraag, verzoek, goede raad, tip en/of algemeen commentaar  
aanmelden jaarabonnement TET
voornaam* tussenvoegsel achternaam*
adres*
postcode* woonplaats*
 
e-mail*  
 
telefoonnummer  
Niet alle gegevens zijn juist ingevoerd
Gebruikersnaam
wachtwoord
Blijf ingelogd
Nog geen inlogcode? Neem dan een abonnement en krijg meteen
toegang tot alle artikelen.
geef hieronder uw e-mailadres op om een nieuw wachtwoord te ontvangen
e-mailadres
U heeft nog het automatisch gegenereerde wachtwoord. Pas hieronder uw wachtwoord aan
gewenste wachtwoord
bevestig gekozen wachtwoord